معرفی کتاب
صربستان، با موقعیت استراتژیک در تقاطع مسیرهای تجاری، فرهنگی و نظامی، کانون تحولات تاریخی و سیاسی در میان کشورهای بالکان بوده است. این کشور با اکثریت مسیحی ارتدوکس، که مسلمانان بخش مهمی از جمعیت ان را تشکیل میدهند ، همواره درگیر چالشهای سیاسی و قومیتی متعددی است. حضور مسلمانان در این سرزمین که به دوران امپراتوری عثمانی بازمیگردد، امروزه نیز نقشی تاثیرگذار در زندگی اجتماعی و سیاسی کشور دارد. کتاب حاضر در ده فصل تدوین شده است و به دنبال پاسخگویی به این سؤالات است که چگونه تاریخ و سیاستهای داخلی بر پراکندگی مسلمانان تاثیر گذاشته است؟ هویت اسلامی در دوران کمونیستی و پس از جنگهای بالکان چه تحولاتی را از سر گذرانده است؟ و مهمتر از همه، چالشهای ساختاری و هویتی (مانند خصومت قومی و اسلامهراسی) که این اقلیت با انها روبرو است، کداماند؟.
خلاصه کتاب
کتاب «اسلام در قلب اروپا» در ده فصل، تصویری جامع از تاریخ و هویت مسلمانان صربستان ارایه میدهد. فصل اول با تحلیل وضعیت اسلام در اروپا و بالکان اغاز میشود. فصل دوم به امار و پراکندگی جمعیتی مسلمانان میپردازد و چشمانداز اینده را ترسیم میکند. فصلهای سوم و چهارم تحولات تاریخی مسلمانان را در دوران عثمانی و سپس در طول بحرانهای قرن بیستم (جنگهای بالکان و جهانی) بررسی میکنند. فصل پنجم به تحلیل وضعیت مسلمانان در دوران حکومت کمونیستی یوگسلاوی و پس از فروپاشی ان در دهه ۱۹۹۰ اختصاص دارد. فصلهای ششم تا هشتم ابعاد فرهنگی، اموزشی (مدارس و مراکز اموزش عالی اسلامی) و ساختار نهادی جامعه اسلامی در صربستان (دوگانه شدن نهادهای اسلامی) را شرح میدهند. در نهایت، فصل نهم به چالشهای پیشروی مسلمانان از جمله مسیله احداث مساجد، بازگرداندن موقوفات و خصومت قومی تاریخی میپردازد. فصل دهم نیز جمعبندی و نتیجهگیری نهایی را ارایه میدهد.
چرا باید این کتاب را بخوانیم؟
خواندن این کتاب برای درک یکی از مهمترین و پیچیدهترین مسایل ژیوپلیتیکی کنونی اروپا ضروری است: تعامل اسلام و غرب در یک بستر تاریخی و فرهنگی پر تنش. صربستان، به دلیل موقعیت جغرافیایی و تحولات سیاسی منطقه بالکان، از منظر علوم سیاسی و روابط بینالملل بسیار حایز اهمیت است و مطالعه وضعیت اقلیت مسلمان ان، شاخصی از رویکرد کلی این کشور به حقوق بشر و چندفرهنگیگرایی ارایه میدهد. این کتاب به شما کمک میکند تا: ۱. تحولات تاریخی بالکان را از منظر اقلیت مسلمان درک کنید. ۲. با چالشهای واقعی اقلیتهای مذهبی در یک دولت-ملت ملیگرا (خصومت قومی، تبعیض و اسلامهراسی) اشنا شوید. ۳. با شناخت میراث تمدنی چندگانه صربستان، یک تحلیل جامع و واقعگرایانه از منطقه به دست اورید.
خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم؟
این کتاب یک منبع کلیدی برای طیف وسیعی از متخصصان و علاقهمندان است:
- پژوهشگران و دانشجویان: در رشتههای تاریخ، علوم سیاسی، روابط بینالملل، مطالعات اسلامی، و جامعهشناسی به ویژه مطالعات مرتبط با منطقه بالکان و شرق اروپا.
- تصمیمگیرندگان و تحلیلگران: فعالان در وزارتخانههای امور خارجه، نهادهای فرهنگی و سیاسی که با مسایل منطقهای بالکان و روابط با کشورهای اسلامی سروکار دارند.
- فعالین حقوق بشر و سازمانهای مردمنهاد: کسانی که به دنبال درک و حل چالشهای مربوط به اقلیتهای مذهبی، تبعیض و ترویج گفتوگوی بینالادیانی هستند.
- علاقهمندان به تاریخ امپراتوری عثمانی: افرادی که میخواهند تاثیرات فرهنگی و اجتماعی میراث عثمانی را در اروپای شرقی مطالعه کنند.
بخشی از کتاب اسلام در قلب اروپا
«...اسلام به عنوان یکی از بزرگترین و اثرگذارترین ادیان جهان، در تاریخ بشر جایگاهی ویژه دارد و از زمان ظهور اخرین ایین اسمانی در قرن هفتم میلادی در شبهجزیره عربستان و گسترش ان در بسیاری از نقاط جهان، جوامع مختلف با تمدنها، فرهنگها و پیشینههای متفاوت تحت تاثیر اسلام قرار گرفتهاند و منطقه بالکان در جنوب شرقی اروپا از جمله این مناطق است. اسلام در خلال دوران فتح سرزمینهای بالکانی به واسطه امپراتوری عثمانی به این سرزمینها راه یافت و در قالب یک عنصر فرهنگی، دینی و اجتماعی طی چندین قرن نقش تعیینکنندهای ایفا کرد. اما حضور و گسترش اسلام در بالکان تنها به یک مجموعه مناسک دینی محدود نبود، بلکه به تعاملات پیچیدهای با دیگر فرهنگها، اقوام و مذاهب نیز منتهی شد. در میان کشورهای این منطقه، صربستان به عنوان یکی از کشورهای مهم و تاثیرگذار، نقشی محوری در تاریخ سیاسی و فرهنگی بالکان ایفا کرده است... این کشور با اکثریت مسیحی ارتدوکس، که مسلمانان بخش مهمی از جمعیت ان را تشکیل میدهند، یک نقطه عطف در تعاملات دینی و فرهنگی محسوب میشود .»
